DAMA ÇEŞİTLERİ

100 Uluslararası Dama

10×10 dama tahtası üzerinde oynanır. Dama tahtasının duruşu aynı Satranç oyununda olduğu gibi sağ alt köşeye beyaz kare

gelecek şekildedir. Çapraz damada 20 siyah taş ve20 beyaz taş kullanılır. Başlangıçta taşlar koyu renkli karelere gelecek şekilde ilk dört sıraya dizilir. Amaç rakibin bütün taşlarını yok etmektir.

Rakibinin bütün taşlarını oyun dışı bırakan oyuncu oyunu kazanır. İki oyuncunun da rakibinin taşlarını oyun dışı bırakamama durumunda oyun beraberlikle sonuçlanır. Çapraz dama oyununda siyah saate basar beyaz oyuna başlar.

BREZİLYA Daması

12’si beyaz 12’si siyah olmak üzere toplam 24 taş vardır ve taşlar rakip taşların üzerinden atlayarak birbirlerini tahta dışına alarak yok ederler. Nihai hedef rakibin tüm taşlarını yok etmektir. Tüm kuralları ve oynanış özelliği olarak 100 Uluslararası Dama ile aynı olup sadece 8 x 8 haneli tahtada ve 12 şer taş ile oynanır.

RUS Daması

12’si beyaz 12’si siyah olmak üzere toplam 24 taş vardır ve taşlar rakip taşların üzerinden atlayarak birbirlerini tahta dışına alarak yok ederler. Nihai hedef rakibin tüm taşlarını yok etmektir. Sonuçta rakibin tüm taşlarını oyun alanı dışına alan taraf oyunu kazanır. Brezilya Daması ile aynı tahta ve taş sayısı ile oynanmasına rağmen hamle ve uyun stratejileri çok farklıdır. Kendine has kuralları ile oynanır.

TÜRK Daması

16’si beyaz 16’si siyah olmak üzere toplam 32 taş vardır ve taşlar rakip taşların üzerinden atlayarak birbirlerini tahta dışına alarak yok ederler. Nihai hedef rakibin tüm taşlarını yok etmektir. Sonuçta rakibin tüm taşlarını oyun alanı dışına alan taraf oyunu kazanır. Her iki tarafından rakibin tüm taşlarını tahtadan uzaklaştırma şansı bulunmadığı durumlarda beraberlik mümkündür.

Dama Tarihçesi

Bir oyun tahtası üzerinde bir taşın diğerinin üzerinden atlayarak onu aldığı ilk oyunun yaşı 4000 yıldır. Mısır ve Ur’da oyun tahtası üzerinde taşlarla oynanan oyunlar vardı, fakat dama diyebileceğimiz ilk oyunlar MÖ 2000-1500 yıllarında Afrika’da taşların damaya çıkabilmesi düşünüldüğünde doğdu. On ikişer taşla oynanan bu oyunda, son kareye ulaşan piyona  ileri geri her yöne gitme hakkı veriliyordu. Mısır firavunlarının oynadıkları oyunda damaya çıkan taşın bugünkünden daha az gücü vardı, herhangi bir yöne sadece bir kare ilerleyebiliyordu. İngiliz damasın da olduğu gibi “kısa dama’’ şeklinde onanıyor ve taş alma zorunluluğu bulunmuyordu. Bu oyuna “morris’’ deniyordu. Yunanlılar MÖ 500 yıllarında “beş çizgi’’ denen bir oyun oynuyorlardı. Bu oyunun Roma’daki ismi “12 piyon”du. Adını bildiğimiz ilk dama oyuncusu 2yy da yaşamış olan Publius Musius Scaewola İdi. Gözlerini bağlayarak oynadığı söylenmektedir. Roma’dan etkilenen Fransa ve İspanya’da oyunun adı 6.yy da “piyonlu oyun’’ olarak değiştirildi. Bu ülkelerde aynı zamanda Morris te oynandı. Piyonlu oyunu Romalılardan alan Araplarda oyunun adı “alquerqu’’ oldu ve damaya çıkan taşa sınırsız hamle özgürlüğü verildi.8 yy da Arap’ların İspanya’yı işgali ile bu daha hızlı ve zevkli dama oyunu Avrupa’da benimsendi.

1000-1500 yılları arasında dama oyunu Fransa’da çok popülerdi, Fransız oyuncular 14.yy damayı santraç tahtası üzerinde oynamaya başladılar ve “hendeklerin oyunu “ anlamına gelen “jue de dames’’ adını verdiler. İngilizler “damalı tahta oyunu “anlamına gelen “checkers’’ ismimi seçtiler 15.yy da muhtemelen yine Fransız’lar tarafından yapılan başka bir değişiklik dama oyununun karakterini değiştirdi ve “zorunlu piyon alma’’ kuralı getirildi.

Türkler arasında oynanan strateji oyunu dokuztaş’tır. Bu oyunu İskitlerin, Hunların ve Göktürklerin oynadığı bilinmektedir. Dokuztaş’, 162 taşla oynanıyor. Oyun tahtasında iki sıra halinde dizilmiş 9′ardan 18 çukur ve oyuncuların kazandıkları taşları koyması için iki hazine (çukur) bulunmaktadır. Her oyuncu 9 çukur, 81 taş, 1 hazine olmak üzere oyun tahtasını paylaşır. Oyunun başlangıcında her çukurda dokuztaş bulunur. Oyunun adı buradan gelir. Bugün dünya ülkelerinde mankala adıyla oynanan oyun, dokuz kumalaktan türemiştir. Mankala, Arapça ‘hareket ettirmek’ anlamına gelir. Bu oyun günümüzde, oyun tahtasında altışar göz veya oyuk ve her oyukta altışar taş olmak üzere, toplam 72 taşla oynanmaktadır. Taş sayısı, oyunun oynandığı yere göre değişkenlik gösterir. Bazı yerlerde, toplam 48 taş ile oynanır.

Yakın tarihte damanın en eski yazılı belgesi 1889 da Harekil efendinin yazmış olduğu iki risaledir. Harekil Efendi burada Ethem bey, Derviş Hamper. Nadir Molla, Halil Paşa, Şakir Paşa ve Damacı Başı İbrahim Bey’den oyunlar yayınlamıştır. İbrahim beyin Damacı Başı olduğu Abdülaziz döneminde dama en parlak çağını yaşamış İbrahim beye en yüksek memur maaşı sayılabilecek 10 altın maaş bağlanmıştır. Son yılların en büyük dama ustaları İzmir’den çıkmıştır.